Куда смотрит Радзивилловский орел на фасаде несвижского замка (окончание)

0_3477_76ea8127_XL     

Першасны герб князеў Радзiвiлаў "Трубы" з прывiлею на княжацкi тытул 1547 г.

 

В ответ на размещенную ранее на страницах нашего сайта скандальную историю о гербе Радзивиллов, мы получили отклик князя Миколая Радзивилла, давшего объяснение, почему орел с их родового герба "Тraby", размещенный на фасаде несвижского замка, смотрит в сторону герба "Korybut" князей Вишневецких, находящийся по правую сторону. По словам князя Миколая, это никак не ошибка реставратаров, ни тем более, ошибка строителей 18 века, когда был создан этот декоративный элемент фасада. Дело в том, что в исключительных случаях, орел герба Радзивиллов поворачивается головой направо (от смотрящего) если рядом, то есть по правую сторону, находится герб жены.

 
Службоўцы кухні літоўскага магната XVII ст. і рэцэпт Літоўскага марцыпана.
  
Вырашыў прывесьці цікавыя дадзеныя па складу й гадавому жалаваньню (юргельту) кухараў і іншых асноўных каля-кухонных служачых гаспадаркі князя Багуслава Радзівіла ў 1669 г. Безумоўна, гэта не зусім "тыповы магнат", а адна з самых уплывовых постацей эўрапейскае арыстакратыі таго часу з адпаведнай адукацыяй, выхаваньнем і становішчам. Але гэтыя дадзеныя дазваляюць судзіць аб месцы кухні ў структуры двара літоўскага магната, а таксама
 
Манаграма князя Багуслава або загадка герба Слуцка
  
Слуцк – адзін з найпрыгажэйшых гарадоў Беларусі з багатай гістарычнай і культурнай спадчынай. Адзін з самых пазнавальных слуцкіх сімвалаў – гарадзкі герб з паэтычнай выявай Пегаса і загадкавымі залатымі літарамі пад княжацкай каронай на пурпурнай сукне. Новыя крыніцы, знойдзеныя аўтарам, раскрываюць таямніцу гэтай манаграмы, а таксама сведчаць, што ў сучаснай рэканструкцыі гербу была дапушчана прыкрая недакладнасць...
 
Несвижские замковые парки.
      00
   Несвиж начала 17 столетия на гравюре Томаша Маковского
   
История парков вокруг Несвсижского замка, столь любимых всеми его посетителями, на самом деле много моложе самого замкового комплекса. С 16 века владельцы несвижского имения князья Радзивиллы использовали для отдыха и развлечений парк Альба, находящийся на некотором отдалении от города. Замок же во времена Речи Посполитой использовался как городская представительская резиденция, да и оборонное его значение тогда было отнюдь не на последнем месте. 19 век принёс новые настроения, новые веяния. Дворянские резиденции уже потеряли значения военных объектов. На первый план вышла эстетическая, романтическая составляющая усадеб, демонстрирующая вкус, респектабельность, приверженность старосветским традициям своего владельца. Тогда же и Радзивиллы решили создать вокруг замка красивый, уютный и величественный одновременно парковый комплекс. Однако, освоение территорий, на которых впоследствии были заложены замковые парки, имеют более давнюю историю
 
Адзіная Нясьвіская гармата
Гэта, насамрэч, адзіная арыгінальная нясьвіская гарматы, якая ў хуткай будучыні будзе абараняць гонар замка перад натоўпамі турыстаў. Я маю на ўвазе гармату, якую колькі месяцаў назад знайшлі ў пад час чысткі замкавага рова. У пачатку студзеня мне пашчасьціла патрапіць у Нясьвіж, каб аглядзець гармату. І ... мушу Вам прызнацца яна проста непрыступная ў пытаньні атрыбуцыі.
Што пакуль магу напісаць. Гармата адліта жалеза (хаця я зь цяжкасьцю разьбіраюся ў мэталах, аднак на гэта ўказвае іржа, якая яе апанавала). Калібр - 10 см. Вагамер адпаведна - 6,5 фунтаў, інымі словамі страляла жалезнымі ядрамі вагой 6,5 фунтаў (каля за 3 кг). паводле клясыфікацыі XVI-XVIII ст. - актава, ці восьмая частка картаўны (картаўна мела вагамер 48 фунтаў). Даўжыня гарматы 240 см, ці 24 калібры, што дазваляе аднесьці да кароткіх гармат (паводле Т.Новака). І гэта ўсё((( ... ніводнай інскрыпцыі, ні самага просьценькага значка, хаця б хто што на ёй нацарапаў. Таму яшчэ адна займальная загадка на  будучае.) 
Але глядзіце самі на яе адзіную:
                 
iuzioiuo
 
Вяртаньне Вінаграда й Цэрбэра
000g2q7c
  
За сваё больш за паўтысячагадовае жыцьцё міфічныя гарматы, адлітыя Германам Мольцфэльдтам на зломе XVI-XVII стагодзьдзяў па загадзе Мікалая Крыштафа Радзівіла Сіроткі, пабачылі шмат. Больш за дзьвесьце гадоў пасьля адліву яны спраўна выконвалі свой абавязак на валах Нясьвіскага замка, у тым ліку ў час вайны 1654 - 1667 гадоў, калі замак абложвалі ажно тры разы
 
Нясьвіскія гакаўніцы.
01
    
Рэстаўрацыя і археалягічныя дасьледваньні на замку ў Нясьвіжы дазволілі сабраць неблагую калецыю гакаўніц - зброі, якая была асновай абароны замку. Гакаўніцы вядомыя ўжо з XV стагодзьдзя, назва паходзіць ад гака ці крука на пярэдняй частцы руры (ствала), якім стрэльба чаплялася за парапет сьцяны ці спэцыяльны станок, каб кампэнсаваць аддачу пры стрэле.
У 1636 годзе ў арсэнале замка было больш за сотня гакаўніц, у той час як навамодных мушкетаў было ў два разы меней. Гэтыя гакаўніц былі выраблены, відаць, яшчэ пры Сіротку, калі дзейнічала нясьвіская людвісарня. Нясьвіскімі гакаўніцамі былі забясьпечаны і іншыя ўмацаваньні Радзівілаў. Напрыклад у 1636 годзе ў Мірскім замку было
 
Шляхцічы Берасневічы супраць князеў Радзівілаў
7454211323
   
Існуе тэзіс, што пасля паўстання 1830-1831 гг. у Беларусі саслоўная салідарнасць мясцовай шляхты зведала сур’ёзны крызіс, па сутнасці, сышла на нішто. Гэтаму паспрыяла палітыка ўладаў Расійскай імперыі, якія ў гэты час узялі курс на раскол шляхты і перавод яе заможных пластоў у дваранскае саслоўе, а немаёмных — у розныя падатковыя станы. Аднак гэты тэзіс, хутчэй, выдае рамантычныя ўяўленні пэўных польскіх гісторыкаў за гістарычную праўду. Ідэйная падаплёка тут відавочная: шляхта Рэчы Паспалітай была кансалідавана ў адносінах да іншых саслоўяў, супольна бараніла свае маёмасныя і палітычныя інтарэсы, у тым ліку супрацьдзейнічала знешнім пагрозам, на якія не здолела адэкватна адказаць, за што, у рэшце рэшт, і паплацілася. На самой справе для шляхецкага стану на працягу ўсяго часу яго існавання былі характэрны сур’ёзныя ўнутраныя канфлікты, прырода якіх ляжала ў неаднолькавым доступе да зямельнай уласнасці, што спараджала складаную сістэму адносінаў васалітэту ў быццам юрыдычна роўным шляхецкім стане ВКЛ. Канфлікты ўнутры шляхецкага саслоўя мелі агульнаграмадскае значэнне і былі адной з рухаючых сіл у гісторыі ВКЛ. Яскравай ілюстрацый гэтага служыць канфлікт шляхцічаў Берасневічаў з князямі Радзівіламі ў пачатку ХІХ ст., які адбіўся ў дакументах, што захоўваюцца
 
Радзівіліяда альбо жыцце Мікалая Радзівіла Рудога ў паэтычным эпасе Я.Радвана
mikolaj-the-red-radziwill
      
«Радзівіліяда» Яна Радвана — каштоўная крыніца па айчыннай гісторыі адной з самых трагічных і велічных эпох, калі ў чарговы раз на землях Бацькаўшчыны не на жыццё, а на смерць сутыкнуліся варварства і цывілізацыя, — эпохі Лівонскай вайны. Гэта разам з тым неацэнны помнік нашай даўняй духоўнай культуры, сведчанне надзвычай высокага інтэлектуальнага і эстэтычнага патэнцыялу продкаў. Вось ужо амаль паўтысячагоддзя адзінай крыніцай зместу паэмы з’яўлялася яе прыжыццёвае віленскае выданне Яна Карцана 1592 г. Захавалася ўсяго сем асобнікаў гэтага выдання, з якіх адзін — у Расійскай нацыянальнай бібліятэцы ў Санкт-Пецярбургу, пяць — у Польшчы (у Бібліятэцы Польскай акадэміі навук у Курніку, Нацыянальным музеі (Бібліятэцы Чартарыйскіх) у Кракаве, Бібліятэцы Асалінскіх у Вроцлаве) і толькі адзін — у былой сталіцы Вялікага княства Літоўскага Вільні, у Бібліятэцы АН Літвы. Нядзіўна таму, што выдадзенае ў 1993 г. даследаванне героіка-эпічнай паэзіі Беларусі і Літвы канца XVI ст. С. В. Кавалёва ў апошні час было адзінай крыніцай звестак пра паэму і некаторых фактаў яе зместу для літаратуразнаўцаў і гісторыкаў . І вось нарэшце пабачыла свет  
 
<< Первая < Предыдущая 1 2 3 4 Следующая > Последняя >>

Страница 1 из 4